Druk op de sociale woningmarkt

Donderdag 28 april 2016 vond het eerste Kenniscafé van het jaar plaats. Het thema voor de bijeenkomst in Hilversum was de druk op onze sociale woningmarkt. Een druk die door de huidige ontwikkelingen rond vluchtelingen en statushouders nog verder wordt opgevoerd.

Wim Reedijk, projectleider van Opnieuwthuis, vertelde de aanwezigen alles over statushouders en de gevolgen die de vluchtelingenstroom heeft voor sociale woningbouw. Gedeputeerde Pim van den Berg ging vervolgens in op de gevolgen voor de provincie Utrecht en hoe de provincie hiermee omgaat. De bijeenkomst op 28 april is een voorloper op een onderzoek dat het Vastgoedforum Midden-Nederland laat uitvoeren over een regionale aanpak van deze sociale huisvestingsvraagstukken, die tot nu toe vooral op gemeentelijk niveau worden aangepakt. In september organiseert het Vastgoedforum hier een bijeenkomst over, meer info volgt.

Kijk hieronder voor de foto's en het verslag.

Programma


15.30 uur – inloop met koffie & thee
16.00 uur – Voorzitter John-Patrick Jansen - Woord van welkom
16.05 uur – Wim Reedijk met een uitleg over de statushouders en de consequentie voor de sociale woningmarkt
16.30 uur - Pim van den Berg over de visie van de Provincie Utrecht op dit gebied
17.00 uur - Borrel en hap

Locatie



 Werf 35, Mussenstraat 9, 1223 RB Hilversum

Voorwaarden



 

Foto's




















Verslag



Druk op de sociale woningmarkt – 28 april 2016 – Hilversum
‘Provincie als wijkagent, niet als onvermurwbare politieagent’

Bankiers, overheden, notarissen, ontwikkelaars, architecten, advocaten, bouwbedrijven, corporaties… De bijeenkomst van het Vastgoedforum Midden-Nederland op 28 april in Hilversum trok deelnemers uit alle hoeken van ons vakgebied aan. Het onderwerp van de middag: de toenemende druk op de sociale woningmarkt met het oog op statushouders en vluchtelingen.

Het begint inmiddels traditie te worden: bijeenkomsten van het Vastgoedforum Midden-Nederland worden georganiseerd op locaties met een verhaal. Zo ook de meeting van 28 april, waarvoor we neerstreken op de Stookplaats van Werf 35 in Hilversum. Creatieve ondernemer Michiel Andrea legt uit: ‘Heb je iets bedacht? Hier kun je het maken. Dat kan van alles zijn. Zo is hier een werkplaats gevestigd, een bierbrouwer en zelf maak ik samen met mijn compagnon websites. En ja, we hosten dus ook bijeenkomsten.’ Andrea verheft zijn stem, op de achtergrond loeit een zaagmachine. ‘We gingen altijd samen op vrijdagmiddag borrelen, tot we weg moesten. Toen kwam deze locatie in beeld. Een inspirerende plek als je een creatief beroept hebt, zoals wij.’

Wanneer Wim Reedijk het inhoudelijke deel van de middag aftrapt zijn de achtergrondgeluiden niet van de lucht. De 30-koppige groep kijkt elkaar lachend aan; het heeft z’n charme. De stemming wordt snel serieuzer wanneer de eerste slides verschijnen met de harde cijfers van het vluchtelingenvraagstuk. Reedijk: ‘Het is erg moeilijk te voorspellen, maar voorlopig gaan we uit van 58.000 statushouders – bijna de helft afkomstig uit Syrië – dit jaar. Een heel hoog aantal, maar we moeten niet vergeten dat we in de jaren 90 ook een piek kenden van over de 50.000 vluchtelingen per jaar. Deze situatie is dus niet nieuw.’

Reedijk spreekt deze middag namens platform Opnieuw Thuis, een samenwerking van Rijk, VNG, IPO, Aedes en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA). Het COA is in dit vraagstuk de regievoerder die statushouders – voorheen vergunninghouders genoemd, met beide benamingen wordt hetzelfde bedoeld – aan een gemeente koppelt. Gemeenten zijn daarbij verplicht om hun taakstelling te realiseren, waar de provincie op toeziet. Vluchtelingenwerk neemt de maatschappelijke begeleiding voor haar rekening. Dat klinkt makkelijker dan gezegd; ‘het grootste deel van de gemeenten loopt ver achter op realisatie of verkeert zelfs in de gevarenzone’, waarschuwt Reedijk.

Om deze uitdaging het hoofd te bieden wordt veelal teruggegrepen op crisismaatregelen, zoals de inzet van sporthallen. Geen wenselijke situatie, vertelt Reedijk alvorens alternatieven op te sommen. ‘In het geval van alleenstaanden kun je denken aan kamergewijze verhuur of woningdelen, daarnaast behoren tijdelijke locaties en tijdelijke woningen tot de mogelijkheden, net als de transformatie van leegstaand vastgoed, het mixen met studentenhuisvesting, de inzet van rijksvastgoed of het naar achteren schuiven van de sloopdatum van afgeschreven woningen.’ Waarbij je je niet rijk moet rekenen wat betreft tijdelijke oplossingen. ‘Tijdig mag, maar alleen bij uitzicht op een duurzame oplossing.’

‘En mogen de statushouders zelf ook eisen stellen’, klinkt het uit de zaal. Reedijk antwoordt instemmend, zij het met een ‘maar’. ‘De mogelijkheden daarin zijn beperkt. Weiger je als statushouder een woonruimte op onjuiste gronden, dan mag je het vervolgens al snel zelf uitzoeken. Daarom is men daar terughoudend in.’

Het bruggetje naar de tweede spreker van de middag – gedeputeerde Pim van den Berg van de provincie Utrecht – is eerder al gelegd: provincies moeten erop toezien dat gemeenten hun taak adequaat uitvoeren. Alvorens op die taak in te gaan opent Van den Berg met een pittige uitspraak in breder perspectief. ‘Het is beschamend dat wij dit als Nederland niet zo snel kunnen oplossen terwijl we alleen in de provincie Utrecht al te maken hebben met 1,5 miljoen m2 leegstaand vastgoed. We maken het onszelf onnodig moeilijk.’

Voor het uitvoeren van de toezichthoudende taak doorlopen provincies de interbestuurlijke ladder. ‘Maar hoe doe je dat’, vraagt Van den Berg zich hardop af. ‘Ga je voor de gemeente bepalen hoe ze het moeten doen? Wij willen niet die onvermurwbare politieagent zijn die vanuit het boekje handelt. We vervullen veel liever de rol van de wijkagent die zijn pappenheimers kent. We willen gemeenten een positief duwtje in de rug geven. Kunnen we samen met gemeente, corporatie en eventueel een bank een businesscase maken die uit kan?’

‘Maar als je iets wilt, loop je al snel tegen bestemmingsplannen aan’, klinkt het uit de zaal. ‘Bestaat daar geen fast track voor?’ Van den Berg: ‘In het geval van wonen heb je nu eenmaal te maken met een doorlooptijd, dat maakt het wel lastig. Maar gooi je het op “duurzaam tijdelijk”, dan kun je het bestemmingsplan wel twee keer vijf jaar opzij schuiven. Wellicht ontstaan daar mogelijkheden.’

Een andere mogelijkheid die de gedeputeerde ervaart is de beschikbaarheid van rijksvastgoed. ‘Bij Doorn bijvoorbeeld staat een voormalige marinierskazerne van 80 ha waar zich al potentiële kopers voor hadden gemeld. Vorige maand bleek dat we deze kazerne waarschijnlijk alsnog kunnen inzetten voor opvang.’
Daarnaast zijn er mogelijkheden rond het omturnen van leegstaande kantoren. Zo is men in Amersfoort bezig met een kantoorgebouw waar woningen van 450-650 euro worden gerealiseerd, nog onder de 710-eurogrens. In Nieuwegein en Utrecht lopen soortgelijke projecten, vertelt Van den Berg. ‘Daar stappen we waar mogelijk samen met de OMU in. Dat willen we ook het liefst: een gebiedsgerichte aanpak, samen met een ontwikkelaar.’

En daarmee sluit Van den Berg zijn presentatie af en geeft hij tegelijkertijd een voorzetje op de borrel, waar het vraagstuk in kleine groepjes van verschillende routes wordt aangevlogen. Wat weer een opmaat vormt voor de bijeenkomst die het Vastgoedforum Midden-Nederland in september organiseert rond hetzelfde onderwerp, maar dan nog een slag dieper en onderbouwd door een onderzoek dat het Vastgoedforum samen met de provincie Utrecht laat uitvoeren over een regionale aanpak van deze vraagstukken.

CROP

Branche: Accountants & Belastingadviseurs


AGNOVA architecten

Branche: Advies- en Ingenieursbureaus


Ebbens architecten

Branche: Advies- en Ingenieursbureaus


Strabo

Branche: Advies- en Ingenieursbureaus


SVP architectuur en stedenbouw

Branche: Advies- en Ingenieursbureaus


Twynstra Gudde

Branche: Advies- en Ingenieursbureaus


ING

Branche: Banken


Rabobank Amersfoort Eemland

Branche: Banken


Rabobank Utrechtse Heuvelrug

Branche: Banken


Vastbouw

Branche: Bouwbedrijven


Gemeente Soest

Branche: Gemeenten


MVGM

Branche: Makelaars


BolscherBrugDeijl Notarissen

Branche: Overige


Bosselaar & Strengers Advocaten

Branche: Overige


CMS

Branche: Overige


Marree en Dijxhoorn

Branche: Overige


Marree en Dijxhoorn advocaten

Branche: Overige


Wijn & Stael

Branche: Overige


Wijn&Stael

Branche: Overige


Aalberts Ontwikkeling

Branche: Project- en vastgoedontwikkelaars


BPD

Branche: Project- en vastgoedontwikkelaars


LATEI

Branche: Project- en vastgoedontwikkelaars


Ter Steege

Branche: Project- en vastgoedontwikkelaars


Stichting Portaal

Branche: Woningcorporaties